WYBRANE UWAGI DOTYCZĄCE WYBORÓW DO SEJMU I SENATU RP 13 października 2019 r.

2. Najczęstsze uwagi szczegółowe:
a. Nierówne traktowanie różnych komitetów i kandydatów przez emitentów programów wyborczych. Często zgłaszano, że do programów publicystycznych zapraszani byli prawie wyłącznie reprezentanci ugrupowań o dłuższym stażu politycznym. Debiutanci dostawali niemal wyłącznie możliwość prezentowania swoich programów politycznych wg przydziału, wynikającego z ustawowo zapisanego czasu udzielanego części komitetów wyborczych u nadawcy publicznego.
b. Niedostosowanie przepisów o ciszy wyborczej do nowej sytuacji (zwłaszcza w mediach elektronicznych). Postuluje się wobec tego albo całkowite zniesienie ciszy wyborczej, albo aktualizację przepisów wraz z dokładniejszym określeniem katalogu naruszeń ciszy wyborczej i kar za jej naruszenie, oraz urealnieniem sposobu penalizacji naruszeń.
c. Wykorzystywanie środków będących w dyspozycji części samorządów zdominowanych przez jedno ugrupowanie do wspierania kampanii zaprzyjaźnionych komitetów wyborczych (np. wyjątkowo preferencyjne ceny na reklamy wyborcze tylko dla wybranych podmiotów wyborczych).

II. W TRAKCIE WYBORÓW zgłoszono następujące uchybienia, dotyczące przebiegu wyborów.
1. Rejestry wyborców:
a. odnotowano liczne przypadki statystycznie niewytłumaczalnych dysproporcji między liczbą wyborców dopisywanych do rejestrów wyborczych w jednych okręgach i obwodach wyborczych, a znacznie mniejszą ich liczbą w innych. Były to m. in.:
– osoby wpisywane jako rzekomo zameldowane (niezgodnie z przepisami) w budynkach użyteczności publicznej,
– osoby wpisane pod wadliwymi adresami (np. nazwa i numer ulicy, bez numeru mieszkania, mimo tego, że był to budynek wielorodzinny),
– osoby wpisane pod fałszywymi adresami (np. w jednym mieszkaniu znacznie było więcej rzekomych mieszkańców, niż w rzeczywistości możliwe, i to bez wiedzy prawdziwych lokatorów).
[Ten proceder nie byłby możliwy bez udziału urzędników gminnych, którzy niezgodnie ze stanem faktycznym wpisywali do rejestrów wyborczych osoby rzekomo zamieszkałe pod danym adresem lub wskutek wadliwego funkcjonowania programów przyjmowania zgłoszeń wyborców o chęci głosowania w innym, niż to miało miejsce wcześniej obwodzie.]
b. odnotowano liczne zgłoszenia dotyczące wadliwych rejestrów wyborczych, w tym m. in. nie wykreślenia z nich osób zmarłych (niejednokrotnie mimo upływu wielu lat od śmierci wyborców i to mimo wcześniejszego zgłaszania tego faktu przy okazji poprzednich wyborów), oraz braku w rejestrach wyborców osób przemeldowanych. Powtarzały się także przypadki pojawiania się tego samego wyborcy w więcej niż jednym rejestrze (np. poza aktualnym, także we właściwym dla poprzedniego miejsca zamieszkania).
[Dużej części tych problemów mogłoby zaradzić wprowadzenie jednego ogólnopolskiego i na bieżąco aktualizowanego rejestru wyborców, co już od lat postuluje przez Ruch Kontroli Wyborów (do dziś funkcjonują tylko odrębne gminne rejestry wyborców).]